Shpirti Lire
Pershendetje vizitor i nderuar...
Me sa duket, ju nuk jeni identifikuar akoma ne faqen tone, ndaj po ju paraqitet
ky mesazh per tju kujtuar se ju mund te identifikoheni qe te merrni pjese ne
diskutimet dhe temat e shumta te forumit tone.

Me Respekt dhe Kenaqesi:

Bordi Drejtues i Forumit shpirtilir

Shpirti Lire

Faleminderit per viziten ... Me Respekt Stafi
 
ForumPortaliKėrkoRegjistrohuidentifikimi


Share | 
 

 Burreli

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė 
AutoriMesazh
ONUFRI
SuperAdmin
SuperAdmin
avatar

Male
Postime : 1579
Age : 33
Vendodhja Vendodhja : Berat
Emploi : WwW.shqiperia.Forumotion.com
Loisirs : WwW.shqiperia.Forumotion.com
Anėtarėsuar : 12/11/2009

MesazhTitulli: Burreli   Wed Jan 06, 2010 1:16 am





Krahina e Matit ėshtė njė muze i vėrtetė
arkeologjik dhe djep i lashtė i kulturės ilire. Aty janė zbuluar
objekte prej ku dhe dalin tė dhėna pėr tė gjithė periudhat historike tė
zhvillimit kulturor jo vetėm tė trevės sė Matit por edhe mė gjėrė


Krahina
e Matit ėshtė njė muze i vėrtetė arkeologjik dhe djep i lashtė i
kulturės ilire. Aty janė zbuluar objekte prej ku dhe dalin tė dhėna pėr
tė gjithė periudhat historike tė zhvillimit kulturor jo vetėm tė trevės
sė Matit por edhe mė gjėrė, Mati ėshtė bėrė tani i njohur jo vetėm
brėnda vėndit por edhe jashtė Shqiperisė, si njė krahinė arkeologjike e
rėndėsishme me vlera tė veēanta, sidomos pėr gjurmimin e studimin e
kulturės ilire” Nė vitin 1952 nė fshatin Bushkash nisėn studimet e tre
kodėr varreve ilire ose siē quhen nė gjuhėn arkelologjike tumave.


Origjinėn e fjalės Mat(Matja) e kanė studiuar shumė
studiues e shkencėtarė, por ende mbetet e papėrcaktuar qartė prejardhja
e saj. Disa besojnė se ky emėr ka prejardhje biblike, kurse albanologu
i njohur N.Jokli shpjegon se emri i krahinės vjen nga gjuha shqipe e ka
lidhje me fjalėn mat`anė(mat`anė lumit, mat`anė bregut). Nė njė
dokument tė vitit 1304, nė njė listė anzhuine me emrat e 13 fiseve,
pėrmendet edhe ai i Matit nė formėn e Matesos.


Gjurmė tė kulturės Ilire.
Krahina
e Matit ėshtė njė muze i vėrtetė arkeologjik dhe djep i lashtė i
kulturės ilire. Aty janė zbuluar objekte prej ku dhe dalin tė dhėna pėr
tė gjithė periudhat historike tė zhvillimit kulturor jo vetėm tė trevės
sė Matit por edhe mė gjėrė, Mati ėshtė bėrė tani i njohur jo vetėm
brėnda vėndit por edhe jashtė Shqiperisė, si njė krahinė arkeologjike e
rėndėsishme me vlera tė veēanta, sidomos pėr gjurmimin e studimin e
kulturės ilire” Nė vitin 1952 nė fshatin Bushkash nisėn studimet e tre
kodėr varreve ilire ose siē quhen nė gjuhėn arkelologjike tumave. Nė
vitin 1952-1960 u zbuluan dhe u gėrmuan edhe 35 tuma tė tjerė ilire ku
pjesa mė e madhe e tyre i pėrket periudhės sė parė tė hekurit. Nė vitin
1971-1984 u zbuluan e u gėrmuan dhe 18 tuma tė tjera duke ēuar numrin e
tumave nė 53. Kultura e tumave e varreve nė Mat pėrfshin periudhat e
bronxit tė mesėm e deri nė shekujt e parė tė erės sonė. Pėrveē
studimeve tė kodėrvarreve janė studiuar dhe disa vendbanime shpellore
qė ndodhen nė veri tė fshatit Bruē si dhe vendbanimi shpellor i Blazit,
Kėputės, Pėllumbave dhe Nezirit.


Gėrmimet e ndryshme arkeologjike kanė zbuluar gjurmė
material qė nga periudha e paleolitit tė mesėm, nė neolit e mė pas. Ato
hedhin dritė mbi ritet , doket e ilirėve, e arbėrve, nivelin e
zhvillimit ekonomik e kulturor qė shprehet nė vendbanimet e tyre nė
kala nė qyteza nė mėnyrėn e ndėrtimit tė tuneleve, varreve, ritit tė
varrimit etj... Nė tumat e Matit janė gjetur me shumicė objekte
zbukurimi tė cilat, nė tė shumtėn e rasteve janė prej bronxi, por janė
gjetur edhe objekte prej ari siē janė dy temthorė spiralike. Kėto
objekte janė fibula tė permasave tė ndryshme tė njohura nė Ballkanin
jugor dhe nė Iliri qė nga fundi i epokės sė bronxit si dhe fibula tė
tjera. Janė gjetur armė dhe vegla pune, shpata bronxi, thika, heshta
prej hekuri, hanxharė i quajtur ”Sica”, pėrkrenarė ilire, pafta bronxi
tė shekullit VI-V p.e.r. Njė grup tė larmishėm pėrbėjnė stolitė e tjera
si stringlat, vargonjte, paftat, sumbullat, varėset, byzylykėt dhe
rruaza prej bronxi si dhe objekte prej qelqi dhe qelibari. Stolitė janė
pėrpuanuar nga mjeshtrat vėndas, pirustet, tė cilėt banonin nė luginėn
e Matit, Mirditės, Pukės qė kishin pėr zanat shkrirjen e pėrpunimit tė
metaleve.


PĖRKRENARJA E ILIRĖVE E GJETUR NĖ MAT KA QENĖ NĖ PĖRDORIM DERI NĖ PUSHTIMIN ROMAK.
Kultura e Matit ėshtė e pranishme nė shumė territore
tė Shqipėrisė duke filluar nga jugu i Shqiperise e duke mbaruar nė
Lezhė, Shkodėr, Bujan tė Tropojės, Kukės etj. Pirustėt ishin fis Ilir,
banorė tė krahinės sė sotshme tė Matit e Mirditės e disa krahinave nė
jug qė deri nė vitin 168 p.e.r bėnin pjesė nė mbretėrinė ilire qė
pėrfshinte fiset ardiane, piruste, parthine, tau-lante e dasarete tė
cilat shtriheshin nga Dalmacia(lumi Naretna) deri nė Vlorė . Mė vonė
ata rezistuan dhe mbetėn tė Pashkaterruar nga Romakėt duke ruajtur
pavarėsinė deri nė vitin 54 tė erės sonė, kur Cesari i detyroi tė
paguanin njė dėmshpėrblim. Nė vitin 6-9 tė eres sonė, prusitė morėn
pjesė nė kryengritjen e madhe ilire kundėr pushtimit romak nėn
udhėheqjen e Batos. Pirustėt, desidiatėt e dalmatėt ishin pothuajse tė
pathyeshėm nė saje tė pozitave sė vendeve dhe maleve, tė natyrės sė
ashpėr dhe tė zotėsisė sė tyre tė fuqishme pėr tė luftuar. Pėr herė tė
fundit fisi ilir i pirustėve pėrmendet nga Ptolemeu nė shekullin e dytė
para erės sonė. Ata pėrmenden si minatorė dhe pėrpunues tė metaleve e
sidomos tė bakrit. Specialistėt pirustė shkonin dhe nėpėr fise tė tjera
ilire duke ushtruar zanatin e pėrpunuesit tė metaleve. Besojmė se duhet
tė jenė tė pirustėve disa toponime qė gjenden sot nė Mat siē janė mali
i Farkės, sheshi i Farkės, pėrroi i Farkės etj. Zanati i farkėtarit
ėshtė trasheguar brez pas brezi qė siē do ta shohim mė vonė mori
zhvillim sidomos nė krahinėn e Skėnderbeut, pėr prodhimin e armėve.
Popullsia ilire nė trevat e Matit mundi tė ekzistojė e tė ruhet pa u
asimiluar si nga pushtimi romak ashtu edhe nga dyndjet e popujve tė
ndryshėm. Kjo vazhdimse jete, kulture, etnike na ēon deri nė mesjetėn e
hershme, kur ilirėt dalin nė histori me emrat e ri Arbėr.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
http://WwW.ShQiPeRiA.FoRuMoTiOn.CoM
 
Burreli
Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye 
Faqja 1 e 1

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
Shpirti Lire :: Kultura dhe Historia :: Qytetet Shqiptare-
Kėrce tek: